متن خبر

به نقل از خبرآنلاین · فناوری

به گزارش خبرآنلاین، در ۳۰ اکتبر ۱۹۶۱، اتحاد جماهیر شوروی در اوج جنگ سرد، بزرگ‌ترین بمب هسته‌ای ساخته‌شده در تاریخ را آزمایش کرد. این سلاح که با نام بمب تزار (Tsar Bomba) شناخته می‌شود، در مجمع‌الجزایر نوایا زملیا در اقیانوس منجمد شمالی منفجر شد.

بمب تزار در واقع یک بمب هیدروژنی سه‌مرحله‌ای بود که با نام فنی RDS-۲۲۰ شناخته می‌شد. طراحی اولیه آن برای قدرتی معادل ۱۰۰ مگاتن TNT در نظر گرفته شده بود، اما دانشمندان شوروی برای کاهش پیامدهای آزمایش، قدرت انفجاری آن را به حدود ۵۰ مگاتن کاهش دادند.

این بمب با یک هواپیمای بمب‌افکن توپولف Tu-۹۵ حمل شد. به دلیل ابعاد بسیار بزرگ سلاح، بخشی از بدنه هواپیما برای حمل آن تغییر کرده بود. بمب پس از رها شدن از هواپیما، با کمک یک چتر نجات بزرگ به آرامی پایین آمد تا خدمه فرصت بیشتری برای دور شدن از محل انفجار داشته باشند.

در نهایت، تزار بمب در ارتفاع حدود ۴ کیلومتری از سطح زمین منفجر شد. قدرت انفجار آن به اندازه‌ای بود که ابر قارچی حاصل تا ارتفاع حدود ۶۰ تا ۶۷ کیلومتری بالا رفت و موج انفجار چندین بار دور زمین چرخید. نور انفجار نیز از فاصله حدود هزار کیلومتری قابل مشاهده بود.

مادر همه بمب‌ها، بزرگ‌ترین بمب غیرهسته‌ای آمریکا

در سوی دیگر این مقایسه، بمب GBU-۴۳/B قرار دارد که بیشتر با نام MOAB یا «مادر همه بمب‌ها» شناخته می‌شود. این بمب آمریکایی حدود ۹.۸ تن وزن دارد و نزدیک به ۸.۵ تن آن را مواد منفجره تشکیل می‌دهد.

MOAB برای تخریب اهداف سطحی، ورودی تونل‌ها، غارها و سازه‌های سبک طراحی شده است. قدرت انفجاری آن حدود ۱۱ تن TNT برآورد می‌شود. بنابراین، با وجود ابعاد بزرگ و قدرت تخریب قابل توجه، نمی‌توان آن را با سلاح‌های هسته‌ای مقایسه کرد.

مشخصات | بمب تزار | مادر همه بمب‌ها (MOAB)

کشور سازنده | اتحاد جماهیر شوروی | آمریکا

نوع سلاح | بمب هیدروژنی | بمب متعارف

قدرت انفجاری | ۵۰ مگاتن TNT | حدود ۱۱ تن TNT

وزن | حدود ۲۷ تن | حدود ۹.۸ تن

طول | حدود ۸ متر | حدود ۹.۱ متر

قطر | حدود ۲ متر | حدود ۱ متر

تاریخ آزمایش | ۳۰ اکتبر ۱۹۶۱ | ۲۰۰۳

نخستین استفاده رزمی | هرگز | آوریل ۲۰۱۷

با تبدیل قدرت انفجاری بمب تزار به تن TNT، به عدد ۵۰ میلیون تن می‌رسیم. تقسیم این مقدار بر قدرت تقریبی ۱۱ تنی MOAB نشان می‌دهد که بمب تزار حدود ۴.۵ میلیون برابر قدرت انفجاری بیشتری داشته است.

این مقایسه صرفا بر اساس انرژی انفجار است و به معنای ۴.۵ میلیون برابر بودن شعاع تخریب یا تعداد تلفات نیست. اثر واقعی انفجار به عواملی مانند ارتفاع انفجار، شرایط محیطی، نوع سازه‌ها و فاصله از مرکز انفجار بستگی دارد.

چرا شوروی چنین بمب عظیمی ساخت؟

تزار بمب بیش از آنکه یک سلاح کاربردی برای میدان نبرد باشد، ابزاری برای نمایش قدرت نظامی و فناوری شوروی در برابر آمریکا بود. ابعاد و وزن بسیار زیاد آن، امکان استفاده عملیاتی از طریق موشک‌های بالستیک را محدود می‌کرد و حمل آن به بمب‌افکن‌های سنگین وابسته بود.

این آزمایش همچنین نشان داد رقابت تسلیحاتی جنگ سرد تا چه اندازه می‌تواند به ساخت سلاح‌هایی با قدرت تخریب تصورناپذیر منجر شود.

با وجود گذشت بیش از ۶۵ سال از آن آزمایش، تزار همچنان بزرگ‌ترین سلاح هسته‌ای منفجرشده در تاریخ است. رکوردی که هیچ آزمایش هسته‌ای دیگری به آن نزدیک نشد.

5858