متن خبر
به نقل از خبرگزاری مهر · جامعهبه گزارش خبرگزاری مهر، مدیرکل شهرسازی و طرح‌های شهری معاونت شهرسازی و معماری شهرداری تهران در دومین نشست بازشناسی ابعاد و رویکردهای توسعه مبتنی بر حمل و نقل همگانی (TOD) در برنامه ریزی شهری تهران، با تشریح آخرین وضعیت سند توسعه مبتنی بر حمل‌ونقل همگانی (TOD) اعلام کرد: این سند پس از تصویب در کمیسیون ماده ۵، در حال بررسی در شورای عالی شهرسازی و معماری است و با هدف افزایش بهره‌وری از ظرفیت خطوط مترو، بهبود دسترسی شهروندان به حمل‌ونقل عمومی و بازآرایی نظام فعالیت‌ها و سکونت در تهران تدوین شده است.
میترا کریمی، مدیرکل شهرسازی و طرح‌های شهری معاونت شهرسازی و معماری شهرداری تهران، با اشاره به روند تدوین سند توسعه مبتنی بر حمل‌ونقل همگانی در پایتخت اظهار کرد: تدوین این طرح از حدود یک سال و نیم پیش در شهرداری تهران آغاز شده و اکنون سند آن پس از تصویب در کمیسیون ماده ۵، در حال بررسی در شورای عالی شهرسازی و معماری کشور است. هم‌زمان با پیگیری مراحل تصویب سند، برنامه‌ریزی برای تهیه سطح سوم این طرح نیز در حال انجام است.
بهره‌گیری از ظرفیت شبکه ۵۰۰ کیلومتری متروی تهران
کریمی با اشاره به توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل عمومی در پایتخت افزود: در حال حاضر، شهر تهران حدود ۳۱۰ کیلومتر خط مترو و ۱۶۴ ایستگاه فعال و در حال بهره‌برداری دارد. بر اساس برنامه‌های آتی شهرداری تهران، تعداد خطوط مترو به ۱۱ خط افزایش خواهد یافت و با احتساب دو خط انشعابی و دو خط اکسپرس، طول شبکه متروی تهران به حدود ۵۰۰ کیلومتر خواهد رسید. همچنین قراردادهای مربوط به چهار خط جدید مترو منعقد شده و اجرای این خطوط در دستور کار قرار دارد.
وی ادامه داد: با توجه به هزینه‌های بسیار بالای احداث خطوط مترو، ضروری است حداکثر بهره‌برداری از این سرمایه‌گذاری‌ها صورت گیرد. هدف این است که الگوی توسعه شهر تهران به‌گونه‌ای ساماندهی شود که فعالیت‌ها و جابه‌جایی شهروندان بیش از گذشته بر مبنای خطوط مترو و سایر شیوه‌های حمل‌ونقل عمومی شکل بگیرد و در نتیجه، استفاده از خودروهای شخصی و انجام سفرهای غیرضروری در سطح شهر کاهش یابد.
طرح TOD؛ رویکردی فراتر از برنامه‌ریزی حمل‌ونقل
مدیرکل شهرسازی و طرح‌های شهری معاونت شهرسازی و معماری شهرداری تهران با تأکید بر اینکه توسعه مبتنی بر حمل‌ونقل همگانی صرفاً یک رویکرد ترافیکی نیست، گفت: نگاه ما به این طرح، در درجه نخست، یک رویکرد شهرسازی و توسعه شهری است که بر سازمان فضایی شهر و نحوه استقرار فعالیت‌ها تأثیر می‌گذارد. ضرورت تدوین این سند از آنجا ناشی شد که باید الگوی توسعه شهر تهران از وابستگی به شبکه معابر و بزرگراه‌های خودرومحور به سمت سازماندهی فعالیت‌ها و جابه‌جایی شهروندان بر مبنای خطوط مترو و حمل‌ونقل عمومی هدایت شود.
کریمی با اشاره به اسناد بالادستی مورد استفاده در تدوین این طرح اظهار کرد: در تهیه این سند، طرح جامع شهر تهران، طرح جامع حمل‌ونقل و ترافیک شهر تهران و راهنمای توسعه مبتنی بر حمل‌ونقل عمومی که به تأیید شورای عالی شهرسازی و معماری رسیده است، مبنای کار قرار گرفته‌اند. در این اسناد، بر موضوعاتی همچون مدیریت تقاضای سفر، ارتقای نظام حمل‌ونقل عمومی و بهره‌گیری بهینه از ظرفیت زیرساخت‌های حمل‌ونقلی تأکید شده است.
وی افزود: در راهنمای توسعه مبتنی بر حمل‌ونقل عمومی نیز هشت اصل و رویکرد اساسی برای تدوین اسناد توسعه شهری مورد توجه قرار گرفته است که مشاوران طرح در ادامه مطالعات به تشریح آن‌ها خواهند پرداخت. یکی از مهم‌ترین محورهای این سند، افزایش بهره‌وری از زیرساخت‌های حمل‌ونقل عمومی و بهینه‌سازی دسترسی شهروندان به ایستگاه‌های مترو است.
بازآرایی نظام فعالیت‌ها و سکونت در تهران
کریمی با اشاره به ضرورت ایجاد تعادل در توزیع فعالیت‌ها و سکونت در سطح شهر تهران بیان کرد: در حال حاضر، بخش قابل‌توجهی از فعالیت‌ها در مرکز شهر متمرکز شده و سکونت در مناطق پیرامونی گسترش یافته است. به همین دلیل، در ساعات صبح شاهد حجم بالای سفرها به سمت مرکز شهر و در ساعات بعدازظهر شاهد حرکت معکوس این جریان هستیم.
وی ادامه داد: این الگوی سفر نشان می‌دهد که توزیع فعالیت و سکونت در تهران به‌گونه‌ای نیست که بتوان از ظرفیت خطوط حمل‌ونقل عمومی، به‌ویژه مترو، در تمام مسیرها و ساعات شبانه‌روز به‌صورت متوازن استفاده کرد. بنابراین، یکی از اهداف اصلی این طرح، بازآرایی نظام فعالیت‌ها در شهر تهران بر مبنای حمل‌ونقل عمومی است تا ضمن ایجاد تعادل در پراکنش فعالیت‌ها و سکونت، بهره‌وری از زیرساخت‌های موجود نیز افزایش یابد.
ارتقای کیفیت فضاهای شهری در اطراف ایستگاه‌های مترو
مدیرکل شهرسازی و طرح‌های شهری معاونت شهرسازی و معماری شهرداری تهران، فراهم کردن دسترسی مناسب شهروندان به ایستگاه‌های مترو را از دیگر محورهای مهم این طرح دانست و گفت: یکی دیگر از اصول مورد توجه، فراهم کردن دسترسی مطلوب برای ساکنان و بهره‌برداران هر محدوده به ایستگاه‌های مترو است. تحقق این هدف مستلزم افزایش نفوذپذیری فضاهای شهری و شکل‌گیری شبکه‌های دسترسی مناسب در پیرامون ایستگاه‌هاست.
کریمی افزود: علاوه بر دسترسی پیاده، شیوه‌هایی مانند دوچرخه و اسکوتر نیز می‌توانند امکان دسترسی سریع‌تر و آسان‌تر شهروندان به ایستگاه‌های مترو را فراهم کنند. همچنین ایجاد فضاهای شهری باکیفیت، جذاب و برخوردار از امکانات مناسب، از دیگر موضوعاتی است که در این چارچوب مورد توجه قرار گرفته است.
کریمی در واکنش به برخی برداشت‌های نادرست درباره این طرح تصریح کرد: بر اساس توافقات انجام‌شده با شورای عالی شهرسازی و معماری، در چارچوب این طرح هیچ‌گونه تراکم اضافی پیش‌بینی نشده است.
وی تأکید کرد: هدف اصلی، استفاده حداکثری و بهینه از ظرفیت خطوط و ایستگاه‌های مترو و ساماندهی محدوده‌های پیرامونی آن‌هاست. بنابراین، برداشت‌هایی مبنی بر اینکه اجرای این طرح به معنای افزایش تراکم ساختمانی در اطراف ایستگاه‌های مترو خواهد بود، مورد تأیید مجموعه شهرداری تهران نیست.
شناسایی ۹ گونه برای محدوده‌های پیرامونی ایستگاه‌های مترو
مدیرکل شهرسازی و طرح‌های شهری معاونت شهرسازی و معماری شهرداری تهران در تشریح نتایج مطالعات انجام‌شده گفت: در مطالعات مشاوران طرح که حدود یک سال و نیم است با شهرداری تهران در این زمینه همکاری دارند، با توجه به ویژگی‌ها و موقعیت مکانی ایستگاه‌ها، ۹ گونه مختلف برای محدوده‌های پیرامونی ایستگاه‌های مترو شناسایی شده است.
وی افزود: برای هر یک از این گونه‌ها، متناسب با موقعیت آن‌ها در ساختار فضایی شهر و قرارگیری در نواحی تعادلی، مجموعه‌ای از سیاست‌ها و راهبردهای مشخص تعریف شده است. در مرحله سوم مطالعات نیز قرار است ضوابط و مقررات متناسب با هر یک از این محدوده‌ها تدوین شود تا سیاست‌های پیش‌بینی‌شده در سند قابلیت اجرا پیدا کنند و در برنامه‌ریزی و مدیریت توسعه شهری تهران مورد استفاده قرار گیرند.