متن خبر
به نقل از خبرگزاری مهر · فرهنگیادداشت مهمان، کورش علیانی، فعال فرهنگی: شعار سی‌وچهارمین هفته کتاب «با کتاب گفت‌وگو کنیم» است. خبر که در عمل بیانیه برگزارکنندگان است علاوه بر شعار، نام روزها را نیز اعلام کرده است و می‌گوید این ابتکارات راهی برای عبور از عنوان‌های انتزاعی و شعارزده هستند. اما شعار چیست که باید از ابتلا به آن عبور کنیم؟ شعار یعنی صحبت با لحنی قطعی از آینده‌ای قطعی، که امکان تحققش در دست ما نیست.
بیانیه می‌گوید این نام‌گذاری بستری فراهم می‌کند تا هفته کتاب به جشنی اصیل و مردمی بدل شود. اما مردمی بودن یا شدن نتیجه‌ای نیست که برگزارکننده با انتخاب عنوان‌ها از پیش تضمینش کند؛ به حضور و اختیار مردم وابسته است. اعلام عبور از شعارزدگی، با همین وعده‌های متن در معرض نقض قرار می‌گیرد. بعید است راه عبور از شعارزدگی این باشد.
گفت‌وگو با کتاب؟ برای گفت‌وگو، باید دیگری را به رسمیت شناخت. کتاب که به کنجی نشسته صم بکم. در این خبر، مردم هم در نام‌گذاری روزها نقشی ندارند. مردم فقط مخاطب فهرستی هستند که نهاد برگزارکننده در اتاقی دربسته تعیین کرده است. این مردم همان مردمی هستند که توان شگفت‌انگیز خود را در تجمع‌های دفاعی نشان داده‌اند؛ حالا نمی‌توانند درباره هفته کتاب نظر بدهند و در ساختنش سهیم باشند؟ وقتی چنین امکانی در کار نیست، «با کتاب گفت‌وگو کنیم» جز دعوتی یک‌طرفه نیست؛ برگزارکننده ابلاغ می‌کند و مردم باید بشنوند.
برگزارکننده نام‌گذاری خودش را «گامی نو»، «عینی و جذاب»، و راهی برای رسیدن به جشنی «اصیل و مردمی» معرفی می‌کند. متن چنان که گفتیم با مردم کاری ندارد؛ آسوده و از پیش درباره نتیجه کار حکم می‌دهد. این لحن خادمانه نیست، خدمت فرهنگی از شنیدن نیاز و نگاه مردم آغاز می‌شود. وقتی نهاد، تصمیم خود را به‌جای صدای مردم می‌نشاند و آن تصمیم را مردمی می‌نامد، ناسازگاری ادعای خدمت با شیوه رفتارش آشکار می‌شود.
همین ناهماهنگی را در نام‌گذاری روزها هم می‌بینیم. علامه طباطبایی چه ارتباطی به کتابداری دارد؟ حتی اگر در روحانیون و سادات دنبال خادم کتاب بگردیم، آیت‌الله مرعشی نجفی متناسب این عنوان است. «مشتغلان دانایی» یعنی چه؟ هم‌زمانی هفته کتاب با سالروز درگذشت یک شخصیت، دلیل می‌شود او را به آن مناسبت الصاق کنیم؟ اگر مقصود بزرگداشت کتابداران است، چرا روز را روز کتابدار ننامیم؟ چون باید به نام کسی باشد؟ چون این ابتکار برگزارکنندگان است؟
عنوان «امین زبان فارسی» نیز برای رهبر شهید، لقبی سرسری و نامتناسب است. خام‌ترین عنوانی که هر کودک نوخط با توجه به تخلص آن شهید به ذهنش می‌رسد. اما خبر آن را «ادیبانه و شایسته» می‌خواند. توضیح این عنوان پیشنهادی «کتاب، میراث ماندگار و قلم مقاومت» است و دلیل نام‌گذاری را بار فرهنگی و ادبیات مقاومت ذکر می‌کند؛ لقب «امین زبان فارسی» اما انگار به محافظت از زبان فارسی اشاره می‌کند. این نام‌گذاری با منش رهبر شهید نیز ناسازگار است: او نمی‌خواست جایی یا مناسبتی به نامش باشد.
چنین نابه‌سامانی‌هایی را نباید فقط در این بیانیه دید؛ این لغزش‌ها اغلب از سر قصد و آگاهی نیستند و این فقط یک نمونه بود، هر یک از ما ممکن است چیزی بگوییم و همان دم نقضش کنیم. باید مراقب رفتارمان باشیم.